Vestenpark
Herentals was ooit de hoofdstad van de Kempen. De stad ontstond op een strategische plek langs de belangrijke handelsroutes en vaarwaters naar Antwerpen, Maastricht en Keulen. Door dit economisch belang en de ligging in een weids ontboste omgeving was het heel belangrijk om Herentals te verdedigen. Dat gebeurde door een stadsomwalling.
Deze omwalling veranderde gedurende jaren van uitzicht en positie. De omwalling ontstond als een aarden muur met een gracht, met daarin zes stenen poorten. Na de middeleeuwen kwamen er negen bastions met vier poorten. Daarvan zijn de Bovenpoort en Zandpoort er nog. De Koepoort en de Nederpoort zijn verdwenen.
Sinds de achttiende eeuw heeft de omwalling geen militaire functie meer. De vesten verdwenen en werden opgenomen in een stad die zich bleef ontwikkelen. Maar toch blijven de vesten belangrijk voor onze stad. Als we de vesten willen bewaren voor de toekomst, moeten we daar nu al aan werken.
De krachtlijnen
- ‘Hoe kan fortificatie-erfgoed worden ingezet voor de toekomst?’
- Visie en concept voor de beleving en zichtbaarheid van het geheel van de stadsvesten
- Groenblauwe structuur, veerkrachtige publieke ruimte, bijzonder programma en duidelijke signalisatie
- Eén continue en herkenbare structuur en route (5 km) in een heel wisselende context
- Herinnering, maar ook zichtbaar, tastbaar en beleefbaar
Sinds enkele jaren neemt de stad daarom deel aan een Europees onderzoek over hoe oude stadswallen in een moderne stad kunnen worden opgenomen. De stad wil een prachtig Vestenpark rondom de historische stadskern van Herentals realiseren. Het park wordt een samenhangend en herkenbaar geheel. Zo komt er een wandel- en fietspad van vijf kilometer dat ononderbroken rond het stadscentrum loopt.
Langs de route en op ontmoetingsplekken vertellen infoborden en gegidste wandelingen verhalen over de geschiedenis en toekomst van de stadsvesten. Ook zal u er een Vestenteken kunnen vinden. Dat teken zal symbool staan voor het Vestenpark.
Tijdens de opmaak van de visie voor de stadsvesten, organiseerde de stad een lezingenavond over de historiek van de vesten en inspirerende voorbeelden voor de toekomst. Bekijk hier de presentaties van de sprekers.
Iason Jongepier
Prof. dr. Iason Jongepier studeerde in 2009 af als geograaf aan de Universiteit Gent. In 2015 is hij gedoctoreerd in de geschiedenis (Universiteit Antwerpen) met een interdisciplinaire thesis rond de interacties tussen mens en natuur in de vroegmoderne Wase polders. Tijdens dit doctoraat specialiseerde hij zich in Historisch GIS wat hij vervolgens als postdoctoraal onderzoeker toepaste binnen diverse wetenschappelijke projecten (Antwerp Time Machine, GIStorical Antwerp, B-magic, CLARIAH-VL, …). Sinds september 2020 is hij aangesteld op de FED-tWIN ‘Digital Maps and Archives - Activating Cartographic Collections in a Digital World’, een programma waarbinnen de brug tussen de academische wereld en archieven geslagen wordt. In het kader van deze aanstelling is hij voor 50% als ‘tenure track docent’ aan de Universiteit Antwerpen en voor 50% aan het Rijksarchief (DiVa) verbonden. Als docent zal hij opleidingsonderdelen rond ‘Digitale Historische Geografie’ doceren, terwijl hij in het Rijksarchief mee zal werken aan een verdere uitbouw van onder meer CARTESIUS en onderzoek zal doen naar innovatieve digitalisatiemethoden van historisch kaartmateriaal.
Piet Lombaerde
Prof. Piet Lombaerde is burgerlijk ingenieur architect en doctor in de Stedenbouw en Ruimtelijke ordening van de KU Leuven. Hij is em. hoogleraar van de UA (Universiteit Antwerpen). Thans is hij gastprofessor aan de faculteit Ontwerpwetenschappen van de UA met een cursus over militaire architectuur en duurzaamheid. Promotor van een veertigtal masterthesissen over militaire architectuur. Hij publiceerde een 200tal artikelen en enkele boeken over vestingbouw, in het bijzonder over de steden Oostende, Damme en Antwerpen, vanaf de zestiende tot de negentiende eeuw. Board member van ICOFORT (ICOMOS) en verbonden als deskundige aan verschillende Europese projecten over fortenbouw.
LAMA landscape architects
LAMA landscape architects is een gedreven landschapsarchitecten bureau. Het bureau, opgericht begin 2013 door Claire Laeremans en Jorryt Braaksma (beiden behaalden hun Masterdiploma landschapsarchitectuur aan de Academie van Bouwkunst te Amsterdam), werkt voornamelijk in de Lage Landen aan een breed spectrum van projecten en combineert hierin onderzoek met uitvoeringsprojecten.
Het Vestenteken is ontworpen door Kasper Bosmans. Kasper liet zich inspireren door volksverhalen, mondelinge geschiedenissen en archeologische vondsten die de rijke geschiedenis van Herentals en de Kempen weerspiegelen.
Met zijn rebusachtige structuur vertelt het ontwerp het verhaal van de stad en haar inwoners op een speelse en gelaagde manier. De verschillende vestentekens kunnen zowel los als gecombineerd geplaatst worden en wandelaars uitnodigen om tijdens hun tocht de verborgen verhalen van Herentals te ontdekken
Wandel langsheen onze vesten en stop bij één van de 6 locaties waarover u hier meer uitleg en interessante weetje krijgt.
Bruggenbeemd / Station
Kroonwerk / Le Paige
Begijnenvest
Koepoort
Bovenpoort
Molenvest
De straatnaam Vest verwijst naar de vroegere stadsvesten. Hier lag ooit de stadsomwalling van Herentals. Vanaf de veertiende eeuw werd Herentals versterkt met wallen en stadspoorten. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog (eind zestiend eeuw) werd de omwalling verder uitgebouwd en werd de stad een garnizoenstad.
Vanaf het einde van de achttiende eeuw verloor de omwalling haar militaire functie. Wallen werden beplant, grachten gedempt en delen van de vesten verkocht. Dit stuk, tussen de Bovenpoort en de Molenvest, werd in het begin van de twintigste eeuw verkaveld voor arbeiderswoningen. De huizen langs de Vest staan dus letterlijk op de oude stadswallen.
Speelplek en buurttuin
Het vernieuwde speelpleintje en de buurttuin langs de Vest – ook wel het Vestje genoemd – passen binnen een verbinding van groene ontmoetings- en speelplekken als onderdeel van een Vestenpark rondom de historische stadskern. Het Vestenpark wil een klimaatbestendige, hedendaagse en innovatieve herbestemming geven aan de historische stadsomwalling en de vesten weer prominente in het stadsbeeld brengen.
Het pleintje blijft een echte speelplek, maar wordt veel aantrekkelijker, groener en toegankelijk gemaakt. Overbodige verharding wordt weggenomen en vervangen door groen. Het perceel met garageboxen wordt omgevormd tot een buurttuin met hoogstammige (fruit)bomen, als pluktuin en ontmoetingsplek voor de buurt. Dit zorgt voor meer groen en schaduw, en minder verharding.
Het project past binnen het klimaatadaptief maken van de stad: meer groen met hoogstammen zorgt voor verluchting, schaduw en meer biodiversiteit. Minder verharding geeft ruimte waar water kan infiltreren en zorgt voor verkoeling op warme dagen. Het project wordt gerealiseerd door de Stad Herentals en medegefinancierd door de Europese Unie.
- Duur 10/2024 - 12/2026
- Totale budget 340.000 €
- EU-financiering 121.200 €
Ontdek waar de Herentalse stadsvesten vroeger lagen in de online landschapsviewer.
Scan Herentaldum van gravure uit J.B. Grammaye, Antverpiae Antiquitates