Graven Egmont en Hoorn
Laat de beelden spreken
Het beeld van graven Egmont en Hoorn, dat op de Kleine Zavel in Brussel staat, is een van zijn bekendste werken in de publieke ruimte. Ook dit was een overheidsopdracht, die eind 1859 door het Brusselse stadsbestuur aan Fraikin werd toevertrouwd. Het idee van een standbeeld voor Egmont (en later Hoorn) ontstond al in 1845, maar er kwam heel wat gepalaver aan te pas vooraleer een onderwerp, locatie en kunstenaar gekozen werden. Net als bij zijn andere opdrachten voor het stadsbestuur toont Fraikin weinig haast. Pas in 1862 krijgt een kunstmagazine het gipsen model voor het eerst te zien. Daarna duurde het nog twee jaar voor het definitieve beeld eind 1864 werd ingehuldigd.
Oorspronkelijk kwam dit monument op de Grote Markt van Brussel te staan, voor het Broodhuis. Fraikin stemde zijn materiaalkeuze op die locatie af, om te harmoniseren met de kleuren en materialen van de gevel. Bij de inhuldiging kwam echter veel kritiek op de plaatsing. Fraikins talent als beeldhouwer en de artistieke waarde van de groep werden wel telkens benadrukt in de persartikels. Het zijn gemengde reacties. In 1877 werd het beeld weggehaald voor een restauratie van het Broodhuis, ondanks protest van de kunstenaar. In 1879 besliste het stadsbestuur om het op de Kleine Zavel te plaatsen, omringd door beelden van andere zestiende-eeuwse figuren.
Artistiek had men niets aan te merken. Fraikin werd geprezen voor de karaktervolle hoofden en de fiere, natuurlijke houding van de figuren. Het beeld was ook geslaagd als symbool: de jonge natie België had vaderlandse helden nodig. Egmont en Hoorn waren twee edelen die door de hertog van Alva ter dood veroordeeld werden in 1568. Zij werden kort na elkaar onthoofd op de Grote Markt in Brussel. De twee werden nadien een symbool van verzet tegen de Spaanse overheerser, en hun executie was het startschot voor de Tachtigjarige Oorlog, die uiteindelijk tot de onafhankelijke Republiek der Verenigde Nederlanden zou leiden.
Nog een leuk detail: de twee kleine figuren op de sokkel kan je elders in de zaal op grotere schaal terugvinden.
Met dank aan Fraikin-kenner en kunsthistoricus Frank Tubex voor zijn medewerking.
Bronnen
- Frank TUBEX, Charles-Auguste Fraikin (1817-1893). Een monografische studie over zijn leven en beeldhouwwerk, onuitgegeven licentiaatsverhandeling, Leuven, 2007.
- Anon., Museum Fraikin van Herenthals : catalogus der galerij van beeldhouwkunde door den kunstenaar Aug. Fraikin aan Herenthals zijne geboortestad, geschonken ten jare MDCCCLXXXXI, catalogus, Herentals: Bongaerts-Verbeeck, 1891.
- Frank TUBEX, Fraikingenootschap, brochure, Herentals: Fraikingenootschap, 2010.