Al in de twaalfde eeuw vinden we de naam ‘Herentals’ terug in oude documenten. Het kapittel van Sint-Waldetrudis in Mons had destijds de tiendrechten in Herentals en bouwde er een kerk, de Sint-Waldetrudiskerk. Naast een agrarische kern, met de Sint-Waldetrudiskerk als middelpunt, ontstond er op het kruispunt van een landweg met de Kleine Nete een tweede nederzetting. Deze nieuwe nederzetting kreeg in 1209 een vrijheidscharter van Hendrik I, hertog van Brabant. Herentals was vanaf toen een stad en een vrijheid. Herentals groeide van de dertiende tot de vijftiende eeuw uit tot een hertogelijke stad in het hertogdom Brabant.

In 1253 bouwde men aan de Nete een gasthuis en rond 1266 ontstond een begijnhof. Tijdens de veertiende en vijftiende eeuw bereikte Herentals het hoogtepunt van zijn economische welvaart en politieke invloed dankzij de lakennijverheid en lakenhandel. De Herentalse producten waren toen bekend over een groot deel van Europa. In 1437 was Herentals met zijn vijfduizend inwoners de grootste nederzetting in de Antwerpse Kempen.

Herentals kon als hoofdstad van de Kempen vanaf de vijftiende eeuw een prestigieuze bouwpolitiek voeren. De Grote Markt kreeg een lakenhal, een vleeshal en een stadsbrouwerij. De stad kreeg ook een aarden omwalling en vier gigantische stadspoorten. In de zestiende eeuw verdrong de linnennijverheid de lakenhandel. Herentals werkte zich op tot een belangrijk exportcentrum van linnen. Het linnen uit Herentals kreeg van de Spanjaarden de koosnaam Arrantales. Ook de glasschilderkunst en de borduurkunst hielpen de faam van Herentals hoog houden. In 1809 kwam in Herentals de eerste gemechaniseerde lakenfabriek. Een tastbare herinnering aan de bloeiende lakenindustrie is het Molenwaterhof, beter bekend als het kasteel van Diercxsens. Fraaie gebouwen uit die tijd zijn het kasteel Le Paige en het huis De Limpens.

In de negentiende en in de twintigste eeuw breidde Herentals, dankzij een gunstige geografische ligging, zijn regionale centrumfuncties uit. De bevolkingscijfers bleven stijgen. Door de fusie met Noorderwijk en Morkhoven in 1977 vergrootte de oppervlakte van Herentals van 2.933 hectare tot 4.806 hectare en de bevolking van 18.320 tot 23.334. Begin 2009 telde Herentals 26.446 inwoners.

Bent u geïnteresseerd in de geschiedenis van Herentals? Neem dan contact op met het stadsarchief, Augustijnenlaan 1, tel. 014-21 28 00, archief@herentals.be.